Museum

Sint-Ursmaruskerk
Sint-Ursmarsstraat
Zegelsem (Brakel)

Het Gemeentelijk Medisch- Historisch Museum Hieremias Triverius Brachelius, of kortweg Triveriusmuseum, sloot op 1 september 2025 de deuren in de Art-Decokapel van de Congregatie van de Zusters van Maria in de Kasteelstraat, om te verhuizen naar de Sint-Ursmaruskerk van Zegelsem. Het museum dat geopend werd op 21 februari 2015 paste perfect in de centraal gelegen prachtige en vrij unieke kapel, maar de toekomst bleef zeer onzeker. Het aanbod van de gemeente, om naar Zegelsem te verhuizen, werd dan ook aanvaard. Na elf jaar wordt het een nieuwe start in Zegelsem. De Sint-Ursmaruskerk van Zegelsem is niet zo bijzonder als de kapel die we verlieten, maar ze heeft toch een bijzondere geschiedenis. De kerk werd gebouwd door de Sint-Pietersabdij van Lobbes aan de Samber, onder abt Ursmarus en ze was ook toegewijd aan Sint-Pieter. Nadat Ursmarus heilig werd verklaard werd voor hem gekozen als patroonheilige. Zegelsem was een belangrijk bruggenhoofd van de abdij die heel wat eigendommen had in onze streek, gronden, watermolens, hoeven,… Een kapittel van kanunniken woonde in een voormalige Frankische hoeve op Leierwaarde en moest de zakelijke belangen van de abdij behartigen. Ze ijverden ook voor de economische ontwikkeling van onze streek wat ook ten voordele was van de abdij. Van het oorspronkelijk Romaans kerkje is niets zichtbaar bewaard gebleven. De toren is het oudste deel en stamt uit de 16^de eeuw. Er zijn verder delen uit de 17^de en 18^de eeuw. De aankleding van de kerk blijft behouden en bevat onder meer zes monumentale schilderijen afkomstig uit de Sint-Adriaansabdij van Geraardsbergen.

In september werd de inventaris van de inboedel opgestart en voor veel objecten, eigen aan de religieuze functie van de kerk, werd een nieuwe bestemming gezocht. Op 4 oktober 2025 kreeg Georges Bourdeaud’hui er als laatste zijn uitvaart en op vrijdag 7 november had er een laatste dankviering plaats. Z.E.H. Deken Emmanuel Vidts en diaken Bart De Wael gingen voor in de misviering. Het gemeentebestuur, onder de leiding van burgemeester Alexander De Croo, was aanwezig evenals het kerkbestuur van Zegelsem en heel wat parochianen. Na de misviering werd het decreet van het bisdom, betreffende de onttrekking van de kerk aan de eredienst, voorgelezen.

Nadat de kerk grotendeels ontruimd was kon, begin december, de verhuis beginnen en kreeg alles een nieuwe plaats. Tijd dus voor de opening van het museum in de Sint-Ursmarsstraat te Zegelsem. 

De kerk werd omgevormd tot een museumruimte met respect voor de eigenheid van de kerk als voormalig religieus gebouw. De Zegelsemnaars zullen ook nog enigszins de sfeer van hun vertrouwde kerk kunnen opsnuiven. Op de nieuwe locatie krijgt de waardevolle collectie van dokter Wilfried Cornette en van andere schenkers, een duurzame plek waar bezoekers in de toekomst opnieuw zullen kunnen kennismaken met de rijke medische geschiedenis en met het leven van Jeremias De Drivere, alias Triverius. De Nederbrakelaar was in de 16^de eeuw de eerste professor in de anatomie van de Leuvense Universiteit en een tijdlang leraar van Vesalius. Het museum is dan ook een hommage aan deze bijzondere Brakelaar.

Hernieuwing van het contract voor het medisch materiaal in het museum.

Op zondag 30 januari 2022 werd het nieuwe werkjaar geopend in het Gemeentelijk Medisch Historisch Museum Hieremias Triverius Brachelius. Ook in het komende jaar is het museum elke laatste zondag van de maand open voor het publiek (behalve in december). Als naar gewoonte is er een gratis gidsbeurt om 15 uur, maar dat kan ook om 14 of 16 uur na afspraak. Reserveren mag maar is niet meer vereist. Bezoeken van groepen gebeuren na afspraak en kunnen ook doorheen de week.

Het gemeentelijk museum werd in februari 2015 opgericht en gaat aldus het achtste jaar in. Dokter Wilfried Cornette, chirurg en gewezen spoedarts van het AZ Sint-Elisabeth te Zottegem beschikte over een fenomenale verzameling medisch materiaal. Zijn rondreizende tentoonstelling was te bezichtigen in universiteiten van binnen- en buitenland en in het Triveriusjaar 2004 was ook een deel te zien in Opbrakel in het Sint-Franciscustehuis. In 2014 was dokter Cornette op zoek naar een ruimte om zijn collectie permanent tentoon te stellen. Die ruimte werd gevonden in de kapel van de Zusters van Maria in Brakel. De merkwaardige collectie is opgesteld in een heel bijzonder gebouw en het bleek een ideale combinatie te zijn want door de soberheid van de Art-Decokapel komt de collectie maximaal tot zijn recht. In februari 2015 werd het Gemeentelijk museum opgericht en Wilfried Cornette was bijzonder gelukkig met dat museum en met de presentatie van zijn collectie. Zijn rusteloze natuur kwam tot rust toen hij zag dat zijn levenswerk in goede handen was. Hij overleed op 11 juni 2018 op 77-jarige leeftijd.

De erfgenamen gaven een paar jaar geleden zijn medische bibliotheek aan het museum en vorig jaar werden nog eens acht toestellen uit zijn verzameling toegevoegd aan de collectie en opgesteld in het museum. Ze stonden al die tijd in een depot van stad Zottegem. De medische bibliotheek werd vorig jaar ook aangevuld met boeken uit de verzameling van de familie Christiaens, waaronder zelfs lijvige boeken in handschrift, van dokter Thuysbaert en van dokter Leo Gommé. De museumbibliotheek omvat thans meer dan 500 boeken van de 16^de tot de 20^ste eeuw en ze zijn nagenoeg allemaal ter beschikking voor medisch-historisch onderzoek.

De erfgenamen van dokter Cornette wensen de verzameling verder ter beschikking te stellen van het museum. Daartoe werd een nieuw contract opgesteld dat op 30 januari 2022 plechtig werd ondertekend tijdens een korte plechtigheid. In 2015 was er een contract tussen Wilfried Cornette en de gemeente Brakel en dat moest hernieuwd worden met de erfgenamen van dokter Cornette. In overleg met het college werd dit nieuwe contract overgenomen door de Orde en de GHK Triverius. Het is logisch dat het in handen is van de uitbaters. Na toespraken van Lieven Bauwens, voorzitter van de vzw en de Orde, en Ludwig De Temmerman, voorzitter van de Geschied- en Heemkundige kring, die hulde brachten aan de nagedachtenis van Wilfried Cornette, sprak Karen Cornette namens de familie haar dank uit aan de verenigingen die een dergelijk mooi museum hebben uitgebouwd, waarbij de collectie van haar vader maximaal tot zijn recht komt. Wegens de geldende coronamaatregelen werden enkel de bestuursleden van de vzw Museumkapel Triverius, die het beheer van het beschermde gebouw op zich gaat nemen, de Geschied- en Heemkundige Kring Triverius en de Orde van Triverius uitgenodigd. De uitbating van het museum gebeurt door de vrijwilligers van die verenigingen.